Do bitwy doszło latem 494 r. p.n.e. Była ona wynikiem powstania antyperskiergo, które wybuchło w Jonii na przełomie 500/499 r. p.n.e. Jednak Grecy zetknęli sie z Persami już wcześniej. Było to w roku 546 p.n.e. Król perski Cyrus II podbił Lidię i podporządkował sobie greckie miasta na wybrzeżach Azji Mniejszej. Prawie pół wieku Grecy zamieszkujący Azję Mniejszą żyli pod uciążliwym panowaniem Persów. Dominacja Perska oznaczała koniec greckiej wolności, z której Hellenowie byli tak dumni. Poza tym panowanie perskie zahamowało rozwój ekonomiczny miast jońskich poprzez odcięcie od kontaktów z Grecją własciwą.
Posłuszeństwo Persom pierwszy wypowiedział Milet. Wkrótce za jego przykładem poszły inne miasta Jonii. Stąd tez nazwa - „powstanie jońskie”.Powstanie szybko się rozszerzało. Na pólnocy dołączyli do niego Eolowie oraz mieszkańcy znad Hellespontu i Propontydy a na południu Dorowie. Akces do udziału w powstaniu zgłosili także wyspiarze z M. Egejskiego i Śródziemnego.
Zgromadzono pokaźne siły lądowe oraz silną flotę wojenną. Poproszono także miasta Grecji kontynentalnej o pomoc. Tu jednak przyszło rozczarowanie. Przysłano tylko 25 trier: 20 z Aten i 5 z Eubei, które zresztą wycofano do miast macierzystych jeszcze przed bitwą.
Sukcesem powstańców było zdobycie i spalenie perskiego Sardes. Po tym wydarzeniu Persowie skierowali przeciw powstańcom kilka armii, które zaczęły pacyfikację powstania od południa.
Na morzu także doszło do zdobywania powstańczych rejonów. Po ciężkich walkach padł Cypr.
Wokół Jonii zaciskały sie kleszcze armii perskich. Nieuchronnie zbliżało sie generalne rozstrzygnięcie konfliku. Wg Herodota Persowie wystawili ok 600 okretów. Powstańcy zgromadzili także dość pokaźne siły. Powołując sie na wymienionego wyżej Herodota wystawili oni 353 okręty.
Jakość obu armad wzbudza do dziś wątpliwości. Zapewne składały się one z okrętów róóznych klas. Era trier nastąpiła dopiero przed wojnami Perskimi czyli w czasie tu opisywanym. Zatem przypuszcza się, że te najlepsze okręty starożytności stanowiły tylko część obu flot. Dodać jednak należy, iż „młodszą” flotą dysponowali powstańcy i to oni mieli wiecej nowych okrętów. Okrety powstańców dostarczyły : Chios – 100, Milet – 80, Lesbos – 70, Samos – 60, Teos – 17, Priene – 12, Erytraj – 8, Fokaja i Minus przysłały po 3 okrety. Dodać tu należy, że jeszcze pół wieku wczesniej to właśnie Fokaja była morską potęgą i to jej flota dominowała na morzach.
Przed samą bitwą dowódcą floty został Dionizjusz- Fokajczyk. Jednak fakt, iż jego miasto przysłało najmnijszą ilość okrętów oraz to, że żądał żelaznej dyscypliny doprowadziło do buntu podwładnych. Nastąpiło rozpreżenie w jego flocie. Takie zachowanie oraz najprawdopodobniej namowa Persów doprowadziły do tego, że Samijczycy wycofali okręty. Zdecydowanie przyczyniło sie to do klęski powstańców. 60 okrętów było pokaźną siłą.
Do bitwy doszło na południe od wyspy Lade w pobliżu Miletu. Przez jakiś czas obie floty stały naprzeciw siebie. Pierwsi uderzyli Persowie. W tym samym momencie eskadra z Samos sie wycofała. Zostało jednak 11 ich okretów, których dowódcy nie chcieli okryć się hańbą zdrady i tchórzostwa. Jednak w ślad za Samijczykami poszli Lesbijczycy i jak podaje Herodot cyt. „ tak też postąpiła wiekszość Jonów”. Na placu boju pozostało 100 okrętów z Chios. Miały one wzmocnioną załogę o 40 hoplitów na każdej jednostce. Uderzyli na wroga i walcząc z impetem zdobyli kilka okrętów perskich. Przewaga Persów była jednak ogromna. Chioci zaczęli tracić okręty i w końcu sami sie wycofali. Niestety brak relacji co do floty Miletu, która walczyła u wrót swego miasta i była najbardziej zainteresowana wygraną. Najprawdopodobniej i ona się w końcu wycofała.
Bitwa zakończyła się pogromem Greków. Większość historyków idąc za przykładem Herodota klęskę Jonów upatruje w zdradzie floty z Samos i Lesbos. Inni w braku dyscypliny wśrów Greków.
Na przebiegu bitwy zaważył przede wszstkim brak jednolitego, zdecydowanego dowództwa, które utrzymałoby dyscyplinę i podporządkowało nadrzędnemu celowi. Do tego doszoło przekonanie, że przeciwstawienie sie silniejszemu 5-krotnie wrogowi jest skazane na niepowodzenie.
Bitwa pod Lade miała ogromne znaczenie dla dalszych wydarzeń. Dla Jonii oznaczała konec powstania. Los miast greckich w Azji Mniejszej został przesądzony. Milet padł jesienią 494 r. p.n.e.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz